НОВО

Сè започнува 72 часа пред смртта – луѓето почнуваат да го кажуваат ОВА

hands 1926414 1280 696x398

Човечка природа е да се плаши од смртта и да му е тешко да зборува за неа или да присуствува на неа. Меѓутоа, можеби луѓето што умирале ја разбираат смртта многу подобро од нас и можат да ни пружат утеха.

Патриша Пирсон, новинарка и авторка на книгата „Opening Heaven’s Door: Investigating Stories of Life, Death, and What Comes After“ (Opening Heaven’s Door: Investigating Stories of Life, Death, and What Comes After) ги опишува резултатите од нејзиното истражување за темата „транзиција на другата страна“.

Сè започнува 72 часа пред смртта

Откако ги изгубив и сестра ми и татко ми во рок од 9 недели, се посветив на истражување што се случува по смртта. Интервјуирав десетици луѓе кои по професија се поврзуваат со неизлечиви пациенти, како оние кои имале посебни искуства со умирање и оние кои „се вратиле од мртвите“, односно доживеале клиничка смрт.

Сфатив дека луѓето знаат кога чука последната минута. Во 72 часа пред смртта, тие почнуваат да зборуваат во метафори за патувањето. Терминологијата е друга, па едни си ги бараат чевлите, други бараат авионски билети, а други повторуваат дека „сакаат да си одат дома“, а всушност веќе се дома.

Во моментите кога умираше, сестра ми, која боледуваше од рак на дојка, постојано повторуваше „не знам како да заминам“, па дури спомнуваше и некои „несреќни стјуардеси“.

Медицинската сестра Меги Каланан, која работеше во Центарот за палијативна нега во Вирџинија, го наведува прашањето на умирање на пациент со рак на панкреас: „Дали мојата сопруга знае сè за нејзиниот пасош и билетите?“

Мери, исто така, го измисли специјалниот термин „свест за блиска смрт“ и го користи во нејзината книга „Конечни подароци: Разбирање и комуникација со посебната свест и потреби на умирањето“. Калананова била во ситуација да негува стотици пациенти до смрт и смета дека визиите за патување на нејзините пациенти не се обична случајност.

 

dgtup jovi kompani

 

Луѓето ги гледаат починатите членови на семејството непосредно пред смртта

Луѓето кои умираат често имаат „привиденија“ за кои здравите луѓе веруваат дека се едноставно ефект на силни аналгетици што ги земаат пациентите. Сепак, дали е така?

Во големото меѓународно истражување, спроведено од психолозите д-р Карлис Осис и д-р Ерлендур Харалдсон од Универзитетот во Исланд, беше откриено дека повеќето пациенти кои се уште се свесни околу еден час пред смртта ги гледаат своите најблиски кои починале, без оглед на дали добиваат такви лекови или не. Студијата опфати луѓе од сосема различни култури – од САД и Индија.

Кога разговарав со пациентката Одри Скот (84), која умира од рак, таа ми кажа како нејзиниот (посвоен) син Френки, кој почина неколку години пред тоа, доаѓа да ја посети. Според неа, тој тивко седел во фотелјата до неа кога и да „дојде“.

Бела светлина, љубов и неизмерна мудрост

Во некои случаи, луѓето ги гледаат членовите на семејството и пријателите за кои не ни знаеле дека починале. Меѓу првите темелно истражени извештаи за визии пред смртта беше случајот на жена која умира при породување која на својот лекар во болницата во Даблин му кажала дека го видела својот починат татко пред себе. Тогаш видела нешто што ја збунило: „Вида е со него“. Таа го повтори тоа, а Вида беше нејзината сестра, која почина три недели пред тоа. Меѓутоа, информацијата дека Вида починала била скриена од жената на умирање.

Во нашата култура „бело светло“ стана малку клише. Сепак, вистина е дека смртниците го опишуваат ова искуство на светлина како мудрост или љубов. Пациентите кои имале искуство блиску до смртта и останале свесни – на пример за време на срцев удар – велат дека се чувствувале „речиси здробени“ од интензитетот на емоционалната моќ на таа светлина.

Докторката Ивона Кајсон, која ја преживеа авионската несреќа, вели дека таа светлина ја доживеала како апсолутна љубов на мајката кон своето дете. „Се чувствував како новороденче на рамото на мајка ми. Бескрајно безбедно.” А потоа додава: „Како да бев изгубена со векови, а потоа конечно го најдов патот до дома“.

 

media 24 uslugi

 

Дури и во случај на ненадејна смрт, смртниците можат да се збогуваат со нас

Бев навистина изненаден кога открив дека студија по студија потврдува дека околу половина од испитаниците го почувствувале присуството на своите најблиски – или во моментот на смртта или некое време подоцна.

Ова се случи и во моето семејство. Таткото воопшто не бил болен, туку ненадејно починал, среде една ноќ во 2008 година. Сестра ми Катарина беше будна на повеќе од 150 километри од неговата куќа, но во нејзината спална соба одеднаш почувствува нечие присуство и рацете нежно ја допираат нејзината глава. Ја исполнија со задоволство и радост, толку силни и необични што таа му го раскажала на синот целото искуство уште пред да дознаат дека нашиот татко починал.

Психијатрите ги нарекуваат овие случаи „халуцинации на тага“, но науката сè уште не ги разбира целосно таквите субјективни искуства. Сигурно се уште не е објаснето од каде доаѓаат ваквите искуства пред да дознаеме дека некој починал. Еден човек ми раскажа за своето детство: едно утро дошол на појадок, како и обично, и го видел татко му како седи на неговото место и чита весник, а потоа мајка му го шокирала кога му кажала дека татко му починал. „Но, го гледам, еве го, седи таму!“ – рече тој и во тој момент видот на таткото исчезна.

Само 5 проценти од овие искуства се визуелни, заклучува д-р Мајкл Барбат, лекар во болницата „Сен Џозеф“ во Обурн, Австралија, во својата студија. Повеќето од нив се однесуваат на чувството на присуство – и тоа не минливо, некоја сенка, туку живо присуство, многу конкретно, присуство кое ги поттикнува луѓето итно да повикаат некого на телефон, да го свртат автомобилот во друга насока, да пукна во солзи во миг. Ова може да се случи во моментот на смртта на некој близок, но по неколку недели или дури години подоцна.

Карен Сајмон, директорка за маркетинг од Торонто, го раскажува своето искуство една студена ноќ шест недели по смртта на нејзиниот татко: „Возев по автопат, а тато се појави на совозачкото седиште. Го чувствував како се мести на седиштето. Секогаш седеше на карактеристичен начин, потпрен налево. Така се возеше со мене петнаесетина километри. Искуството беше неверојатно реално и целосно ме промени“.

dzovi kompani baner horizontalen 1 

 

Дури и живите можат да доживеат смрт

Истражувањето на психијатарот д-р Рејмонд Муди од 2010 година покажува дека и живите можат да го доживеат чувството на влегување во „светлината“ заедно со умирањето. Инаку, овој психијатар е автор на револуционерна книга од 1975 година со наслов „Живот после живот“, а неговиот познат термин е „блиску до смрт“.

Психолог од установа за палијативна нега во Флорида, д-р Кетлин Дулинг Синг, забележа дека луѓето што умираат се однесуваат како да зрачат, а споменуваат и како „шетаат низ просторија осветлена со светилки“ или како нивното „тело е исполнето со сончева светлина“. Некогаш за момент тоа го доживуваат и членовите на нивното семејство.

banerПРИМА ДЕНТi horizontalen

Психологот д-р Џоан Борисенко, на пример, опиша како го доживеала тоа кога починала нејзината мајка. На 81-годишна возраст, нејзината мајка почина во медицинскиот центар Бет Израел во Бостон, а Џоан вели дека собата била исполнета со сјајна светлина што таа и нејзиниот син ја виделе и двајцата гледале како нивната мајка спектрално се издига од нејзиното тело.

Луѓето што умираа се тие што ја разбираат смртта многу подобро од нас и можат да ни дадат утеха, само кога би можеле да слушнеме што се обидуваат да ни кажат…

Ана Пантиќ /  lovesensa